บ่วงนาคบาศ หรือบ่วงบาศพญานาคราช เป็นเทพศาสตราวุธ ที่มีอานุภาพทำลายได้ทั้งสามโลก มีตำนานเล่าขานกันมาตั้งแต่ก่อนยุคพุทธกาล เป็นหนึ่งในอาวุธวิเศษของพระพรหม
บ่วงนาคบาศ ปัจจุบันเป็นอาวุธของท่านพญานาคราชผู้ยิ่งใหญ่ ที่มีฌานบารมีสูง อย่างเราจะเห็นในนิทานชาวบ้านที่มีพราณบุญไปขอยืมจากท่านพญานาคราช เพื่อนำไปจับนางกินรี เป็นต้น บ่วงนาคบาศ เป็นอาวุธของพญานาราช ที่แม้แต่พญาครุฑยังยำเกรง จึงมีครูบาอาจารย์นำมาสร้างเป็นวัตถุมงคล เพื่อไว้ให้ลูกศิษได้บูชาเป็นสิริมงคล
